A TRANSFUSIÓN OCEÁNICA DE XOSÉ IGLESIAS

Alguén me falara del, un mariñeiro que escribía versos. Alexandre Nerium, respondera eu, pero non, era outro home mariño, da Coruña, que ía por aí co seu caderno, recitando os seus poemas manuscritos, un patrón de embarcación que estivera traballando nos mares do norte e que agora tiña un barco de baixura no porto coruñés.

A verdade ou a lenda fora construída por Xurxo Souto, que ten unha capacidade especial para crear mitos relacionados co mar. Pero Xosé Iglesias non era mito. A primeira vez que o escoitei foi o ano pasado nas xornadas que cada ano organiza a Confraría do Pindo. Organizáramos un recital con escritores que participaban no libro de versos dedicado ao Monte Pindo. Alguén lle dixera que quizais podía recitar e presentouse alí. Non nos recitou poemas sobre o Pedregal, pero si sobre o mar. Aos quince días coincidiamos de novo con el, nun recital no Freixo, co gallo do Encontro de Embarcacións Tradicionais.

Agora, con corenta anos, saca libro: Transfusión oceánica, o seu primeiro libro, con limiar de Xurxo Souto, ilustracións de Roberto Castro  e publicado por Caldeirón, a editorial de Malpica. Daniel, meu fillo, embarcouse con el hai un par de semanas. Tratábase de compartir con el o espazo do seu barco, vendo como larga as betas, escoitándolle falar do petón de Rockall, onde se forman as ondas máis grandes do planeta, sentindo como é a alborada no mar. Na páxina vivirnacoruna.es Daniel fixo unha fermosa e emotiva reportaxe,  na que non só fala Xosé, tamén Nassane Diop, o mariñeiro tripulante do barco Primeiro Villar I, o senegalés que traballa con Xosé, tamén ten voz. Aquí vos deixo o enlace, porque paga a pena.

http://vivirnacoruna.es/eventos-literatura/xose-iglesias-todo-marineiro-leva-un-poeta-dentro/

Nesa entrada podedes velo no seu barco, tocando a buguina entre as caixas do peixe e recitando. Neste outro vídeo que segue, escoitámolo recitar nun acto na libraría A lus do candil de Arteixo.

Transfusión oceánica é a crónica dunha emoción, un eco de ondas, un brillo de mascatos. Conxunto de poemas que inciden nun feito no que non reparamos o suficiente: estamos perdendo o mar e con el vaise unha cultura, un xeito de entender a vida e a morte, de nos relacionar cos outros e co medio, de comprender o ceo, a terra e as mareas. Vaise unha parte de nós, algo irrenunciable, que nos fixo ser quen somos, que nos deu unha parte moi importante do noso ser colectivo.

Son moitos os poemas que me gustan deste libro, pero o outro día funlle facer unha foto ao Galeón do Ézaro, porque me emocionou este que lle dedica Xosé e que incide no comentado máis arriba, e no que el fala sempre nas súas intervencións públicas.

ao galeón que repousa no Ézaro

As cadernas emerxen
coma quen busca na penumbra unha luz
Erguen o seu berro agónico
que afoga inundado no silencio da marea
Un martelo de estación descrava
coa empuñadura do tempo
anacos inmóbeis dunha velame pantasma
Da quilla brotan raices
dunha semente de singraduras
invadidas por un argazo letal
Nunha arañeira de mastros vencidos
a rosa dos ventos rabuña sobre o rumbo un epitafio
Nada sobrevive aos lóstregos do abandono
a fender o pulso moribundo da madeira
A proa a popa a cuberta pingan
o zume envenenado que quebranta todas as liñas
namentres que unha sombra recrava no areal o cadaleito

ENTRE VERSOS E CREBAS NO PINDO

A pasada fin de semana, a confraría de pescadores do Pindo, que tan ben leva Merche, coa axuda de Isabel, organizaron, un ano máis, as xornadas de cultura da Pesca. Como sempre os asistentes puideron degustar novidosas receitas elaboradas con produtos do mar; gozar das sobremesas que se presentan ao concurso do sábado; escoitar e bailar co formato familiar dos músicos de Luar na lubre e, tamén aprender e rir escoitando aos poñentes. Este ano a min tocoume participar en dous actos na tarde do sábado: a presentación do libro das Crebas, coa sorte de ter ao meu lado a Alexandre Nerium, o poeta mariñeiro de Fisterra e logo un recital poético, tempo que Alexandre e eu compartimos con Xoán Lestón, ou Xoán da Centola, o poeta de Caldebarcos e con Marta Dacosta, que leu poemas do seu último libro Dun lago escuro, premio Joán Carballeira do pasado ano e publicado por Xerais.

Gustei moito do texto que leu Alexandre ao principio da súa intervención, non porque fale ben ou mal do libro, senón por ese dicir as cousas que ten, esa linguaxe de mar na que tan ben se expresa e que tanto nos emociona. Deixo aquí ese breve texto, esperando que gocedes del.

PRESENTACIÓN AS CREBAS, OUTRO XEITO DE ANDAR AO MAR, O PINDO,

28 de xuño de 2014.

Alexandre Nerium

As crebas. Outro xeito de andar ao mar, estamos diante dun libro excepcional que aborda unha temática novidosa e intrigante: a das Crebas, que sempre formou parte da idiosincrasia da Costa da Morte. O libro ten un profundo traballo de documentación e navega sutilmente sobre as ondas co leme sempre firme.

Mergúllase nunha singradura de imaxes pictóricas, cun ronsel de escuma de cinema, acodérase á novela, vara en sirtes da xénese da historia, aparíguase ó melancólico son da poesía.

Chisco é un crebeiro e leva sempre a Maribel na súa compaña. Desce polas ribeiras até os coios. Escruta o mar  como o mascato a barría das sardiñas. Sabe que ó encher o mar a auga corre a norte, que a augatinta é a mellor hora para enmallar o peixe. Escudriña a beirada pois cada furna agocha un gran tesouro.

Sente, á ardentía, o alento dunha paca que lle poida zafar o cruel inverno. Lambe o salitre que o cavaco engole e carena de piche a súa buceta.

Ela, entre tanto, cada salseiro enfoca: os escumallos mornos da relasca, chalecos salvavidas cheguevaras que saíron á costa no solsticio. A cámara dispara ó mar consciente. Todo obxectivo fixa cada historia: a campá do Surrise, o afundimento no grisáceo arneirón do baixo Duio. De galipote a bota encol da area xunto a poxa dos restos dun naufraxio. A paca de algodón comesta e húmida e a luva suplicando a túa axuda.

Son as crebas que vagan cara ó vento como un soño esculpido na mallante.