AGUSTÍN FERNÁNDEZ PAZ

AgustinFernandezPaz-DistritoXermar-2013-04Onte pola tarde, xunto con Xosé Cobas, Ánxeles e Irene Penas, achegueime a Vigo. Iamos alá a despedir a unha persoa admirada e querida, Agustín Fernández Paz. Moita xente, chegada de todos os lugares de Galicia para dicirlle ata sempre ao amigo, mestre de mestres, docente sempre comprometido cunha profesión que amaba, escritor admirado que soubo recoller nos seus libros os soños dun país de soños, defensor e militante da lingua.

O acto de despedida, transido de emoción e conducido por Manuel Bragado, contou coas voces de Leidicia Costas; Xavier Senín; Paco Martín; Xosé Lastra do colectivo Avantar do que Agustín foi membro fundador; Fina Casalderrey e Xabier Docambo. A música, interpretando con voz e zanfoña a Negra sombra, púxoa Luis Caruncho.

Na viaxe e durante o acto, lembrei algúns momentos especiais vividos con Agustín. Non nos viamos moito. Non eramos amigos no sentido estrito do que entendemos por amizade, pero había entre os dous un respecto e un cariño fondos, manifestados de maneira expresa en máis dunha ocasión. Penso que el sempre creu en min máis do que cría e creo eu mesmo. Quizais por iso, alá polo ano 2006, recomendou o meu nome a unha editorial catalá que pretendía publicar autores galegos en galego. Tendo como padriño a Agustín, a relación callou, pero o libro que lle propuxen á editorial non gustou moito, e hoxe forma parte dos inéditos que un garda nalgún arquivo perdido dun disco ou dun vello ordenador. Agustín podería dicir comigo o mesmo que lle dixo Vicente Risco a Xosé Fernández Ferreiro, cando, aínda novo, pediu a mediación do mestre diante de Celso Emilio Ferreiro, para publicar un libro de versos na colección Benito Soto, daquela, Risco sentenciou: por falta de unto que non se perda o caldo. O resultado para Pepe e para min, foi o mesmo, o caldo perdeuse, pero non por falta de unto.

Cando coordinei o club de lectores en galego da biblioteca Miguel González Garcés, limos o libro de Agustín Non hai noite tan longa. Se podía, eu convidaba a que autoras e autores compartisen o debate sempre intelixente e curioso coas persoas do club. Agustín, xa enfermo, non puido vir, pero quería estar connosco, e propuxo participar por skype. Aquela foi a tarde de inauguración desa ferramenta de comunicación na biblioteca. Compartimos unha hora longa, momento emocionante que lembrarían estes días as lectoras, sobre todo as lectoras, e os tres lectores que formaban o club. Gustara moito ese texto, unha novela emocionante e intensa, que narra o retorno do protagonista á súa vila, logo da morte da nai.

Na primavera de 2014 eu trallaba na redacción do libro O soño galego de Julio Cortázar, editado por Linteo. Daquela, por Malores Villanueva, souben que na nova novela de Agustín A viaxe de Gagarin, había unha mención expresa ao autor de Rayuela. Tratábase do texto do capítulo 7 da novela, o que fala da boca: …Y si nos mordemos el dolor es dulce, y si nos ahogamos en un breve terrible absorber simultáneo del aliento, esa instantánea muerte es bella. Y hay una sola saliva y un solo sabor a fruta madura, y yo te siento temblar contra mí como una luna en el agua. Merquei a novela, lina e escribinlle. El respondeu axiña. Este é o texto daquel correo que me enviou:

Querido Chisco:
Por suposto que contesto ao que me pides. E paréceme fenómeno que amplíes o libro sobre Cortázar, dá gusto. Fágoo aquí, directamente na pantalla, porque non importa a redacción, só contarcho.
Como a todos os da miña xeración, Cortázar foi unha descuberta das que te deixan anonadado. Non me resulta doado lembrar a orde en que me fun atopando cos libros del. Foi unha descuberta na que, como ben sabes, metiamos no mesmo saco aos latinoamericanos, aínda que fosen tan distintos. Sei que, antes de marchar para Barcelona, no outono do 69, xa lera o Rayuela, que mo prestara Aurorita Nieto, unha mestra de Vilalba. E lera algunhas seleccións de contos del (El perseguidor y otros relatos, La isla a mediodía y otros relatos…). Despois, xa en Barcelona, foi o ir descubríndoo a medida que se publicaban os libros, desde as Historias de Cronopios ata as novelas, pasando polas coleccións de relatos. E despois foi un deses autores que, en canto saía un libro novo, xa o mercaba decontado. Conservo algunhas edicións curiosas, como unha que fixera Alberto Cousté (un exiliado arxentino que era amigo de Miro) cando estaba no Círculo de Lectores, publicando todos os contos que había ata daquela, mais ordenados dun xeito diferente. Fascinábanme, sobre todo, os seus contos, máis que as novelas, aínda que El libro de Manuel me gustara moito, malia o que diga a crítica.
E si, coma doutros escritores, hai cousas de Cortázar presentes no que escribo. Nesta novela hai unha cita explícita de Rayuela, e nalgunha outra tamén, mais tería que repasalas.
O que máis me fascina, aínda agora, son os seus contos. Non todos. Mais hai unha ducia, por dicir un número, que son inesgotables, un non cansa de lelos.
Se desexas algunha concreción, avisa.
Apertas!
Agustín

Agustín está nese soño galego de Cortázar, nas páxinas 262 e 263. Quixo a fortuna que, un ano despois, coincidísemos na entrega dos premios da edición, el recollendo o premio ao mellor libro de ficción por A viaxe de Gagarin, eu o de mellor libro de non ficción por O soño galego de Julio Cortázar. A aquela noite pertence esta foto.

premios editores 2015©ml166.2

O título da novela Non hai noite tan longa, invoca unha cita de Shakespeare: Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día. Iso faremos Agustín, na ausencia de ti.

O retrato do principio pertence ao centro de documentación da AELG. A autoría é de Distrito Xermar (2013). A última é de Maribel Longueira.

ITO FORMOSO E O MONTE LOURO

ITO MONTE LOURONo ano 2004 falecía o entón alcalde de Muros, Celestino Formoso Vidal, Ito, amigo entrañable a quen me unía unha fonda relación. Militaba no PSdG-PSOE e repetía como alcalde por segunda vez. As nosas diferenzas ideolóxicas non impedían a amizade. Falabamos e discutiamos moito. Na miña opinión Ito era alcalde próximo á xente, soñador de cousas infrecuentes, como rehabilitar todas as fontes e lavadoiros de Muros ou explicar a paisaxe dende os versos. No mes de decembro daquel ano 2004, rendémoslle homenaxe, cun acto de lembranza e coa colocación deste monolito no Monte Louro, un dos lugares máis amados por el. Soñaba Ito con deixarlle ás novas xeracións no mesmo estado no que el o recibiu e gozou dende neno.

O Monte Louro é un espazo propicio ao verso. Luis Rei escribiu:

Monte Louro pelado.
A lagoa dos patos
e a parella lanzando
unha botella ó mar.

Por Ito souben de Agustín González López, franciscano e poeta, que tamén escribiu sobre este territorio:

Penedos da beiramar!
E a Area Maior, no meido,
como un espello a brillar…

Del son os versos que poden ler, sobre unha rocha, os visitantes do petróglifo A laxe das Rodas: … Na alta Eiroa, na eira doutras eras,/ laxa solar, libro da lúa, aberto./ Calendario dos mundos, almanaque/ remoto do universo…

Versos de Celso Emilio Ferreiro, de quen tanto gustaba, están escritos no monolito. Son do poema Tempo de chorar, do libro Longa noite de pedra: … hei navegar periplos, descubertas/ por tempos que han de vir cheos de escumas,/ por onde o día nasce,/ alí onde xermola o mundo novo…

Non é por onde o día nasce, pero acaso si cara o mundo novo, Ito respira o mar que amaba, no que pescaba, o mar no que sempre procuraba acougo, ollando cara Corrubedo dende a Punta da Carreira, uns pasos por riba do faro.

ITO MAR

 

NICOLÁS VIDAL

NicolasNicolás Vidal recibirá o vindeiro xoves, o premio “Luis Mera de xornalismo”, que cada ano concede o Club de Prensa de Ferrol. Recíbeo por unha fantástica reportaxe sobre tres irmáns da comarca emigrados a Cuba, que se negaron a padecer a historia e souberon atopar o camiño que os levou a participar na súa construción. Emocióname saber o nome de Nicolás unido ao de Luis Mera. Sei que se quixeron ata o pasamento de Luis, en marzo de 2015. Daquela, nesta fiestra, dediqueille esta lembranza.

LUIS MERA

Non sei canto de xustiza poética hai no recoñecemento a Nicolás Vidal. Hai meses que Nicolás abandonou a que, durante tantos anos, foi a súa profesión, oficio ao que entregou o mellor de si, axudando, cos seus compañeiros, a facer do Diario de Ferrol, a referencia informativa da comarca.

Comparto aquí a reportaxe que mereceu o recoñecemento do Club de Prensa. Recomendo a lectura. Publicado nas páxinas 6 e 7 do Diario de Ferrol do día 16 de agosto de 2015, aparece dividido en dous bloques, un que conta a vida dos tres irmáns Seixido e outro que narra a relación que estes mantiveron co Che, Neira Vilas e Lee Harvey Oswald, historia ben curiosa que fala de como se entrecruzan os camiños da vida.

http://www.diariodeferrol.com/articulo/ferrol/relaciones-cuba-y-estados-unidos-vistas-rincon-comarca/20150815205225131824.html

http://www.diariodeferrol.com/articulo/ferrol/une-foucellas-che-xose-neira-vilas-y-lee-harvey-oswald/20150816143850131893.html

A foto de Nicolás tomeina do facebook de Germán Castro e Tomé.

PONTEVEDRA, PONTEPOÉTICA

Tiven a sorte e o privilexio de participar esta fin de semana no festival Pontepoética de Pontevedra, ese acontecemento poético que sucede cada primavera dende hai seis anos. IES 6

Para Eva Veiga, Alicia Fernández e para min, o festival iniciouse o venres pola mañá, xa que cada un fomos falar cos alumnos dun instituto da cidade. A min tocoume o Sánchez Catón. Cando cheguei dixéronme: Vai ser aí. Vin que era un salón de actos e que sobre a porta poñía Paraninfo. Asusteime un pouco. Estaba advertido de que serían moitos os alumnos, pero coido que ao final acudiron máis dos que eu pensaba. Decidira cantar. Fixen un percorrido emocional e vital pola miña descuberta e relación coa poesía, a través da música e das cancións. Paseino ben e penso que eles tamén. Logo foi intenso o coloquio. Sorprendéronme moito. Un dos alumnos preguntoume canto había de real e canto de ficción na Noite branca. Cantei arriba e falei abaixo, así que as fotos non levar a orde do texto.

IES 9

Pola tarde empezaron os recitais no Teatro Principal. A organización funcionou moi ben: Antón Sobral, Xaime Toxo, Carmen Durán, Carlos Fontes, Isabel, Xesús e claro, Yolanda Castaño, que dirixe o Festival, fixeron que todo sucedese ben e nun ton afectivo e cordial. O esforzo principal é do Ateneo de Pontevedra, que recibe axuda do concello e da Deputación.

Sexta edición do festival, seis linguas e moi boas voces: por Irlanda, en inglés, Lorna Shaughnessy; por Portugal Renato Filipe Cardoso; por Euskadi Juan Ramón Madariaga; por Cataluña Blanca Llum Vidal; en castelán Miriam Reyes, que é de Ourense, pero que viviu dende nena en Caracas e agora reside en Barcelona, quen nos achegou unha mostra do seu traballo poético-visual nunha sesión nocturna nun pub da cidade; Gonzalo Hermo, Alicia Fernández, Eva Veiga e eu, en galego.

Tanto o venres como o sábado, achegouse xente querida ata o Teatro, entre eles o meu querido Bila Taoré, o poeta senegalés do quen xa teño falado aquí. Tanto o venres como o sábado, recitei por vez primeira poemas do libro Nova York: ceo e mazá, que o mes que vén sairá en Nova York, publicado pola editorial Artepoética press, que xa publicara antes unha plaquette con Bater de sombras e a antoloxía bilingüe Memoria de abril.

Pontepoética Todos

Aquí pousamos case todos, organizadores, participantes, amigos, o sábado ao final, coa porta do teatro a piques de pechar. Foi unha grande alegría, malia a chuvia ou por ela.

As fotos do IES son de Malores Villanueva, que veu comigo e fixo a reportaxe. A do grupo é de Manuel Hermida.

CAROLINA ZAMUDIO: O QUE BRILLA

CarolinaCoñecín a Carolina Zamudio en Nova York, no mes de outubro de 2014. Os dous acudimos a participar no festival de poesía organizado pola editorial Artepoética press, coa colaboración de varias entidades, entre outras: o Instituto Cervantes, a Casa Museo de Walt Whitman ou o Center for Worker Education. No recital que abriu o recital, no auditorio do Center for Worker Education, escoitei recitar a Carolina por primeira vez. Leu ela poemas do seu libro La oscuridad de lo que brilla. Escoitándoa tiven a sensación de que había algo neses versos que tiña relación co meu Bater de sombras, por iso, rematado o recital, achegueime a ela e comenteillo. Ese encontro foi o inicio dunha fermosa amizade.

Ela, arxentina de orixe, vive en Barranquilla, Colombia, con Gustavo e as fillas de ambas, Rocío e Delfina. Na súa casa acolléronme cando viaxei, en xullo do ano pasado, a participar no festival POEMARÍO. Natural do estado de Corrientes, nos últimos anos viviu en tres continentes: Asia, Europa e, de novo, América. Esa experiencia de xeografías e culturas afastadas e diversas, vai deixando un pouso enriquecedor na experiencia da vida e, tamén, no seu dicir poético.

Cando nos coñecimos, Carolina publicara o libro Seguir al viento. Este outono, Carlos Aguasaco, na súa editorial Artepóetica press, publicou, en edición bilingüe, aquel La oscuridad de lo que brilla, que xa, dende o título, nos predispón a asistir a unha iluminación, a luz da sombra, a pescuda nos ángulos de nós tantas veces invisibles. A xeito de presentación, elaborouse este vídeo, no que os versos, na súa voz, conxugan coas imaxes fermosas e coa música de Shubert.

A partir dos textos de Carolina, o tamén arxentino Jorge Paolantonio, narrador e poeta, confeccionou unha plaquette co título Teoría sobre la belleza y otros poemas, cuberta que pode verse no centro da composición fotográfica que segue, aínda que resulta difícil ler o título:

Plaquette Carolina

Tiven o privilexio de ser lector de La oscuridad de lo que brilla cando era borrador. Algunha suxestión fíxenlle a Carolina, pero o libro estaba maduro e feito. Esta é unha mostra da súa obra:

Teoría sobre la belleza
 Me dijo que le duele la belleza
que la alegría, la razón la abruman
detesta el suave cinismo de los días
la aparente armonía.
Me lo dijo con la voz que sale de los ojos
desaguándose tan completa
que no pude más que creerle.
La belleza no cabe
en un trozo de papel
sí en los ojos. Como ajustar
el enfoque de una lente
por detrás.
No en la punta de la lengua
más allá.
Cabe en el aire
al abarcar el ser.
Puede asirse la belleza
en silencio al reposar el cuerpo
desde atrás, en eso de ser
atesorar lo que haya sido
y bello es.
La belleza habita en la oscuridad
el don que nos fue dado oculto
la cáscara que se quita
lo bello es un fin vacío de principios
nace en el último tramo del próximo deseo.
La belleza abraza la luz de la muerte
o desata la nebulosa de la vida.
E este traducido por min, como agasallo a ela:
Esbozo para un autorretrato
Non nos foi dado un guión.
Intuín ao nacer que me foi negado o paraíso
a premura de parto
alumbrou un camiño en sombras
un contraluz de audacia que me ubica en beiras
por alí, erguidas ou dobregadas
van as noites.
Tampouco nos foi dado un final.
Fuxo do paraíso
entrégome á loita dos homes
que é a falta de certezas
o exiguo tintinar de palabras
a razón ou o amor, segundo o día
a convención, precaria
da felicidade.
Non será doado atopar La oscuridad de lo que brilla, pero si é posible a adquisición directa á propia editorial ou en Amazon.

 

MARÍA LUISA BOMBAL

Sempre tiven a sensación de que o boom da literatura hispanoamericana foi unha descuberta extraordinaria, unha revelación, pero, ao tempo, que nel había algo de inxusto. Faltaban os denominados escritores indixenistas, por exemplo José María Arguedas, o peruano a quen tanto admiro e, sobre todo, voces de muller. E mulleres haber, había. Estaban as irmás Ocampo, Silvina e Victoria; Alicia Jurado e Alejandra Pizarnik, por citar arxentinas. Pero tamén poderían formar parte do grupo a mexicana Elena Poniatowska, quen publica os primeiros libros nos anos 50; a venezolana Antonia Palacios; a boliviana María Virginia Estenssoro ou a uruguaia Cristina Pieri Rossi. E falo un pouco de memoria, pero poderíamos lembrar Brasil, fora do boom, e o tarde que nos chegou Clarice Lispector en comparación cos seus contemporáneos varóns.

Bombal con BrogesO anterior non quere dicir que cuestione a calidade de todo o que o boom nos achegou e que gozamos con paixón, ou as novelas de Jorge Amado. Estes días, a miña amiga Rosario, Chuqui para todos os que a queremos, achegoume a unha escritora chilena que eu non coñecía María Luisa Bombal (1910-1980), e agasalloume cun libro que reúne as súas dúas novelas breves: La última niebla/ La amortajada, así como outros cinco relatos.

A obra de María Luisa Bombal non é extensa, por aí lle irá a Juan Rulfo. Viviu un tempo en Bos Aires, onde chegou a formar parte do grupo Sur, xunto Silvina, Victoria, Bioy e Borges, claro, quen moito a loou. A recomendación de Chuqui veu porque, falando  o outro día dos puntos de vista narrativos, lembrou La amortajada, novela na que o punto de vista da narración parte da muller morta. O principio é fantástico: Y luego que hubo anochecido, se le entreabrieron los ojos. Oh, un poco, muy poco. Era como si quisiera mirar escondida detrás de sus largas pestañas. 

A sorpresa maior, para min, veu coa lectura, porque non só a narración toma ese punto de vista, a través da voz dun narrador en terceira persoa, senón que vai mesturando, con mestría e sen que nada falle, a primeira e a segunda persoa.

Todas as historias teñen como protagonistas mulleres dunha mesma familia. A literaturaBombal de María Luisa Bombal denuncia a situación de sometemento e violencia que vive a muller, tanto na cidade como nas facendas da Pampa. Diante dese mundo de homes a cabalo, cazadores con amantes e profundamente infelices, está o mundo das mulleres de María Luisa, tamén infelices, pero de apaixonada vida interior e todas rebeldes, cada unha ao seu xeito, algunha autodestruíndose. Hai un aspecto escuro, de violencia, de sadismo, xa dende a infancia: Te veo correr tras nuestras piernas desnudas para fustigarlas con tu látigo. Te juro que te odiábamos de corazón cuando soltabas nuestros pájaros o suspendías de los cabellos nuestras muñecas en las ramas altas del plátano. 

Chamoume tamén a novidade do seu discurso para o seu tempo, xa que case toda a obra será publicada entre os anos 30 e 40.

A edición que Chuqui me agasallou é de Seix Barral -Biblioteca Breve- do ano 1984. Atopouna nunha tenda virtual de libros de lance, pero por se alguén se quere achegar a esta que eu considero xoia bibliográfica, supoño que o libro estará nas bibliotecas.

(A imaxe con Borges tomeina de internet e pertence á Biblioteca Nacional de Chile)

EMPORCARTE

Emporcarte é unha iniciativa do concello de Lalín quen, cada ano, convoca aos artistas de Lalín Entroido 1todo o país a participar nunha mostra colectiva arredor do porco e do cocido en días de Entroido. Fomos por primeira vez o ano pasado, da man do pintor Xulio García Rivas, quen nos fixo coincidir alí con Antonio García Teijeiro e Susi.

O sábado alá fomos outra vez, en día frío e chuvioso. Esta vez tamén participaba Maribel con dúas fotos que, malia o motivo, resultaron moi modernas: unha de grelos e outra de porco. Desta volta tamén foi Alba, amiga de Antonio e Susi, e Javier, o fillo de Xulio.

Con Acisclo

Con Acisclo

Atopamos moitos outros amigos alí: Soledad Penalta, Acisclo Manzano ou Isabel Blanco, que tamén expoñían obra. Tal e como aconteceu o ano pasado, a hora da inauguración coincidiu cunha particular sesión vermú, na que mozos e homes se disfrazan de mulleres e acoden todos ao mesmo local. Vimos de novo a Celso Sanmartín, o poeta e contador, moi no seu papel de moza, lucindo espléndidas pernas que, como nos explicou, víamos fortes porque estaban afeitas a andar no monte.

A festa remata en cocido. Estivo ben o deste ano, en particular nas sobremesas: rosquillas, filloas, orellas e queixo. Pero a min pareceume que o de 2015 tiña máis fondura. O ano pasado puidemos comer carne de porco nos seus variados xeitos de conservación: salgada, adobada, afumada, fresca… Este ano a min pareceume que toda estaba salgada, agás un anaco de orella que estaba afumado. Con todo, non tivemos queixa.

No xantar coñecín o fotógrafo Ángel Luis Utrera, quen sabe un mundo de patrimonio da zona, en particular, pareceume que de mámoas e petróglifos. Foi el quen nos fixo esta foto na que estamos Antonio, Xulio e eu. Tamén no xantar atopei a Luís González Tosar, con quen tivera ocasión de falar por WhatsApp uns días antes, pero a quen non contaba ver alí.

Lalín 3 A

(As outras fotos son de Maribel Longueira.)

RÚA VIVA

Onte, revisando fotografías, atopei esta imaxe que ten o pouso daquilo que foi historia das nosas vidas e, tamén, da colectividade. Debe ser dun sábado de inverno, entre 1979 e 1980. Estamos diante do Alaska, aquela cafetería que había no Parque de San Lázaro de Ourense, que tiña na parede un mural de Xaime Quessada. Viñamos de crear a compañía de teatro Rúa Viva.

Manuel Núñez, Manuel Vidal, Manuel Guede, Camilo Valdeorras e eu.

Manuel Núñez, Manuel Vidal, Manuel Guede, Camilo Valdeorras e eu.

De Rúa Viva falei o ano pasado, no pregón das festas do Corpus. A idea fora de Manuel Guede, que viña de estudar dramaturxia en Barcelona. Tratábase de recuperar a festa, o parateatral, a representación de rúa, que fora tan tradicional na cidade e que aínda o é en toda Galicia. A partir do traballo de investigación e recuperación, a compañía tentaría elaborar unha estética e unha proposta escénica propias do país.

Na imaxe eu levo na man a carpeta onde gardaba a documentación fundacional. Pouco antes de morrer, Benito Losada, quen fora durante tantos anos director da Casa da Xuventude, entregoume copia dos estatutos, porque unha vez constituidos, Rúa Viva fixérase socia da Casa, con dereito a dispor de espazo de ensaio e de traballo.

Rúa Viva convocara a persoas vincualadas coa música, a plástica, a escrita, o teatro, tamén coa costura e coa artesanía (por alí andaba connosco César Lombera, autor, entre outras, das esculturas do Carrabouxo, no Parque de San Lázaro de Ourense, ou das Dúas Marías da Alameda de Compostela e que daquela traballaba o cartón pedra).

Pero entre nós o equilibrio era inestable. As fortes personalidades de Manuel Guede e Manuel Vidal, o enfrontamento entrambos, fixeron fracasar o proxecto. Eu, amigo dos dous, tentei mediar, pero fun quen. Pouco despois, Guede e eu, xunto con Xosé Lois García e Bernardo Corral (Poro), fundabamos Caritel, compañía residente nunha sala pública, na que se desenvolveu unha programación teatral estable.

Manuel Vidal mantivo Rúa Viva durante anos, representando boa parte da obra teatral de Euardo Blanco Amor.

Imagen escaneada

Este programa, deseñado por Mayte Vázquez, corresponde a unha das últimas representacións de Manuel Vidal. Trátase da estrea da obra A Revolución, de Isaac Chocron. A escenografía fora obra do artista César Taboada, a tradución do texto do poeta Víctor Campio, a música de José Loureiro, a dirección de Teresa Villar. En escena, con Manolo, Javier Millán.

A primeira representación de Caritel, foi a estrea da obra Abraham e Samuel, do escritor francés Vïctor Haïm. Guede e eu viaxamos a París, nun autobús da empresa Ampian, no mes de xaneiro de 1981, para nos entrevistar con Haïm. París nevado, Haïm cariñoso connosco e eu que namorei dunha muller na rue de Saint Denis. A tradución e dirección da obra foi de Guede, os actores foron Xosé Lois González e Bernardo Corral (Poro).

Anos despois, Bernardo decidiu entregarse ao río. No libro Miño dediqueille un poema titulado Último acto:

DOBROU a roupa
coma quen prega a derradeira folla
dun almanaque de brétemas.
Ollou o peitoril dos pasos e das voces,
sóubose frío e viuse
enfrontado a un labirinto de ecos
no escenario da ausencia,
recitando un texto que advertía
da rendición das sombras.
Logo, na cegueira da ponte,
o remuíño bebeu
o ronsel do seu aire.

MIGUEL GONZÁLEZ GARCÉS

Onte conmemorouse o centenario do nacemento do poeta Miguel González Garcés. Quixera sumarme eu á celebración, lembrando este fermoso poema seu:

O home é por sempre unha flor de esperanza.
Quizais o verán xa murchou.
Mais a chuvia de outono
pode erguer as herbiñas cun verde argalleiro.
E as frautas soan.
Pingas de orballo novo
pousan no amor das almas.
E os anxos arrólanse no canto das raiolas
e manseliñamente, bailan, bailan. 

En decembro de 2014, un grupo de familiares e amigos, xunto coa AELG e a colaboración da Biblioteca que leva o seu nome, organizaramos un acto de homenaxe, o día no que se cumpría o 25 cabodano do seu pasamento, esta foi a referencia que quedou no blog.

MIGUEL GONZÁLEZ GARCÉS

Polo camiño e polo empeño do seu fillo Alberto, aquela homenaxe transformouse en libro, publicado por Meubook S.L. co título: Unha frol de esperanza, parte do primeiro verso do poema antes citado. O libro recolle as intervencións e material gráfico daquel serán de chuvia. A cuberta do foi deseñada por Maribel Longueira e o libro pode adquirirse a través da distribuidora Arnoia, neste correo: pedidos@arnoia.gal

Miguel González G

MONÇAO

O sábado fomos a Monçao. Quedamos alí con Xesús Franco para falar dun proxecto no que traballa, sobre o río e o mar; ou o mar e o río, que a súa visión de mariño mercante é dende o mar e río arriba. Pídeme que faga un texto que acompañe o proxecto expositivo e a iso me poñerei estes días.

O Miño, moi crecido, dende a muralla interior.

O Miño, moi crecido, dende a muralla interior.

Moita chuvia, porén foi día bonito e entrañable camiñando e falando con el. Percorremos algunhas rúas da vila, tomamos café e natas, visitamos o pazo da Brejoeira, camiñamos á

Fonte no xardín das camelia, no pazo da Brejoeira.

Fonte no xardín das camelia, no pazo da Brejoeira.

beira do río Tea e xantamos na parroquia de Porto, xa en Salvaterra de Miño, onde vive Xesús e logo demoramos na súa casa ata que empezou a caer a tarde.

Ao pazo da Brejoeira fomos no seu coche. No asento traseiro, onde eu me sentei, había un libro de Sophia de Mello Breyner, da que eu no lera case nada. Trouxen o libro para a casa e foi lectura que me acompañou onte pola noite en Ourense. Gústanme os seus versos. Moitos falan do mar e ben poderían integrarse no proxecto, velaí esta mostra:

ATLÁNTICO

Mar,
Metade da minha alma é feita de maresia. 

Un dos que me conmoveu de maneira especial, foi este titulado As fontes, sobre todo a segunda estrofa, esa contraposición entre a plenitude e o límpido esplendor coa face incompleta do amor:

Um día quebrarei todas as pontes
Que ligam o meu ser, vivo e total,
Á agitaçao do mundo do irreal,
E calma subirei até às fontes. 
                                      Irei até às fontes onde mora
                                     A plenitude, o límpido esplendor
                                    Que me foi prometido em cada hora,
                                    E na face incompleta do amor.
Irei beber a luz e o amanhecer,
Irei beber a voz dessa promessa
Que às vezes como un voo me atravessa,
E nela cumprirei todo o meu ser. 

A viaxe ofreceu outras riquezas, como saber da poeta galega que viviu en Monçao Amparo Alvear, e da principal voz poética da vila, Joao Verde, de quen colle o nome o Cine Teatro. Foi admirador da poesía do noso Rexurdimento e de Galicia en xeral, e chegou a escribir unha carta aos galegos. Pero deles os dous procurarei falar con máis vagar nos vindeiros días.