TANGO OCULTO

O vento vainos levar por uns días a Buenos Aires. Alí falarei do Soño galego de Julio Cortázar, no salón Arturo Cuadrado da Federación de Asociacións Galegas; recitarei versos con poetas porteños amigos, no Ateneo de Palermo, e darei un breve obradoiro literario.

Ao mesmo tempo, chegan aquí tres arxentinos que inician en Galicia unha xira musical por Europa. Trátase de Jorge Giuliano, Juan Vattuone e Silvana Boggiano.

Tango oculto, tres personas en un espectáculo, desarrollando la música, la palabra, la poesía, desocultando pasajes que quedaron tras una puerta, colgados de un balcón, escondidos en una boca. A esto le cantamos. Dille Giuliano a Daniel nunha entrevista promocional.

Juan Vattuone viviu o tango dende neno, grazas á su tía, a coñecida cantante e actriz Nelly Omar Vattuone. Hoxe é un dos máis importantes cantautores arxentinos. El revolucionou a visión da cidade con temas como Misántropo, Ni olvido ni perdón ou El yuta Lorenzo, nos que recupera a raíz africana do tango e tamén a esencia de onde mana: a emigración e a marxinalidade, actualizando o lunfardo, a linguaxe porteña do tango. Vémolo aquí nunha actuación no local da Esquina Homero Manzi, en Boedo.

Jorge (Pipi) Giuliano despregou un singular labor como arreglista e acompañante, colaborando con figuras como Horacio Molina, Ariel Ramírez e, sobre todo, con “la voz de América Latina” Mercedes Sosa. Así mesmo, desenvolveu unha importante carreira como autor, compoñendo un importante repertorio a partir dos textos dos poetas rioplatenses Nacho Wiky e Alicia Crest. Aquí o podemos escoitar, acompañando a Mercedes en Alfonsina y el mar.

Con eles, Silvana Boggiano, escritora, discípula de Ernesto Sábado, autora del libro Tango oculto. Ela participará no espectáculo musical, cantando e recitando, compartindo o escenario da Sala Garufa con Giuliano e Vattuone. É ela quen lembra que hai varias palabras de orixe galega no lunfardo: buraco, chantar, chumbo, farruco, grela, mancar, revirarse…

Cartel tango oculto 4

O programa que desenvolverán é o seguinte:

4 de abril. Jorge Giuliano co espectáculo “La suerte mía”. Cine Teatro Ribadeo. Lugo

9 de abril, FNAC, presentación do libro “Tango oculto” de Silvana Boggiano, publicado pola editorial Corregidor, fundada por Manuel Pampín, galego de Arzúa. Intervirán Jorge Giuliano e Juan Vattuone.

11 de abril. Tango oculto: Juan Vatruone, Silvana Boggiano y Jorge Giulano. Teatro da Beneficencia de Ortigueira. A Coruña.

12 de abril, ás 20,30 h. na Sala Garufa, “Tango oculto”, espectáculo musical con Jorge Giuliano, Juan Vattuone e Silvana Boggiano.

18 de abril. Tango oculto: Juan Vatruone, Silvana Boggiano y Jorge Giulano. Sala Ramallosa, Teo. A Coruña.

Logo continuarán a xira por Madrid e Andalucía.

 

 

ANTÓN SOBRAL

Antón SobralO sábado, no Centro Cultural Marcos Valcárcel de Ourense, tivemos ocasión de visitar a exposición de Antón Sobral: Bitácora dun mariñeiro sentimental.

Son moitas as cousas que compartimos con el, moitas as iniciativas e as actividades nas que nos atopamos, sexan obradoiros de arte ao aire libre, encontros de embarcacións tradicionais, accións solidarias, paixón polas crebas, nécoras en Camariñas, memoria de Man ou paseos por Pontevedra.

Sobral 1

A pintura de Antón é oceánica, como o son os seus versos. Océano en calma unhas veces, tempestuoso outras. Ondas tinxidas de vermellos e laranxas, azuis intensos, grises tenebrosos. O trazo groso, decidido e firme, suxire máis que describe, chega a nós como imaxe poética, como sentimento e como canto.

Magníficas, tamén, as paisaxes da ría serena, na que podemos intuír o perfil urbano de Marín, poño por caso, cos seus guindastres e, ao fondo, os montes do Morrazo. Pero Antón, que é epicúreo, tamén soña coa beleza e co pracer, e debuxa fantasías con corpo de serea que as ondas arrolan.

SOBRAL 2Antón gusta de traballar con poetas. Forma parte da exposición o libro Caderno de mar, creación compartida co escritor Xaime Toxo, abano que se abre como un dos ventos recollidos por Cunqueiro. O libro, despregándose, elévase cara o alto, como acontecía coas camisas da doncela, na cantiga de Don Dinís, rei de Portugal, que cando a moza as poñía a secar, na herba, tendidas ao sol, o vento llas levaba ao alto.

Faro Sobral. texto

Eu non vivín un proceso creador compartido con Antón como fixo Toxo, pero si recibín o agasallo dun Caderno de Mar de Lira, no que a súa expresividade plástica, a súa inspiración, a cor dos seus ollos e dos seus soños, acompaña algúns dos meus versos, como estes dp poema Bolboreta.

Faro Sobral

Tamén puidemos ver no mesmo Centro Marcos Valcárcel, a exposición Creando especies, de Herikberto Quesada, moi interesante e suxerente.

 

 

 

VAN MORRISON

Disco novo de Van Morrison: Duets; Re-working the catalogueMentres non chega, ou mentres non chega a min, comparto este: If you love me, do disco The healing game, unha das cancións que máis me gusta e que máis quero, unha canción que escoito moitos días e a moitas horas e da que penso que ben pode ser considerada unha máis, de entre as moitas razóns, que fan que cada día nos ergamos con ánimo.

Aquí o dueto é con Brian Kennedy. Non sei se sairán xuntos no disco novo, pero aquí fano moi ben.

Unha aperta de despedida de marzo. Chega abril, mes principal para min: Daría por ti, agora, todo canto conservo, a memoria de abril, o río todo. Escribín nun poema de Días de cera.

Por iso, ao libro de versos que Artepoética.press publicou o ano pasado en Nova York,acordei chamarlle: Memoria de abril.

 

OSO, MAMÁ, SI?

Maria-LadoMaría Lado (Cee, 1979) vén de publicar o libro de poemas Oso, Mamá, si?, na colección de poesía de Edicións Xerais.

Hai poucas semanas, na entrada dedicada ao proxecto Apiario, falaba doutro libro de María, o conto para nenos e grandes titulado Porque Cuqui non quere ir á lavadora.

http://fernandeznaval.blogaliza.org/2015/02/24/laboratorio-apiario/

Oso, Mamá, si? é un libro fermoso que ten como referencia a maternidade. Sempre me gustou a poesía de María. Sucédelle o que dicía Lorca con respecto do duende, tense ou non se ten, e ela teno. O seu verso semella doado porque é natural. O poema flúe sen dificultade aparente, sen asperezas, sen violencia, xusto no adxectivo, rico nas imaxes, alimentado cos elementos do cotián, do máis cotián. Semella doado, pero non o é.

oso-mama-si

E hai un poema que quero de maneira particular, un que escribiu por culpa miña. No encontro de embarcacións tradicionais de Muros, do ano 2009, programamos unha iniciativa lúdica e máxica. Tratábase de facer traballar xuntos a escultores e escritores vinculados ao territorio comprendido entre Corrubedo e Fisterra, convidándoos a construír un artefacto estanco, coma un barco e capaz de flotar, que levaría dentro un texto poético e unha mensaxe xeográfica. Durante os días dos encontros, obxectos e textos estarían expostos nunha carpa e o último día, saíndo ao mar de fóra en barco, lanzaríanse ás ondas, deixándoos alí ao azar das correntes. Ela quedou emparentada con Alfonso Costa.

Gústame ver actuar a María con Lucía Aldao, nese dúo marabilloso que forman ALDAOLADO, conxugando música e verso. Emociónome cada vez que recita este poema que o mar levou e aínda non devolveu, acaso levado pola corrente cara un mundo afastado, se cadra tragado por un cetáceo ou atopado por unha serea que o le cada día, soñando ser nai:

poema perdido nunha botella

para o océano
ti eras
só un neno de fanequeiras
vermellas que a area enterraba,
un brazo fortemente prendido da miña saia morada.
teño medo dos bichos, mami, dos bichiños do mar
e con forza de xigante collíaste de tea.
só así deixabas que o mar che lambese,
sen avanzar,
as pernas,
cravados ti e eu fronte á liña pola que a tarde escapaba
mollándose o rodo da saia coas puntas do mar.
ti
…acórdaste diso? eras só un neno.
ao abrigo do monte de mallou
os dous eramos pequeniños,
conta de caramuxas,
no areal deitado
un dedo de brisa percorrendo as nosas costas
peiteando as herbas de namorar no lombo da praia.
e esas outras prantas, mami,
esas que son 
como rabiños de coello
son, si. son.
e cando se moven así
é porque os coellos están contentos
están, si. están.
lémbralo? eu escribía fronte ao mar.
estás aquí neste poema, ves?
e mamá tamén
e o mar
e os bichiños do mar?
tamén, e os rabiños de coello.
todos aquí
dentro deste poema,
construíndo un recordo deste día.
bótala ao mar, meu amor?
pero calabas, agarrado á saia que a brisa preñaba.
e… onde iremos?
onde o mar nos leve
e… habemos de volver?
pois non sabemos
e ti… estarás comigo?
ata o último verso.

POEMAS DE NOVA YORK (II)

Van os cinco poemas que faltan do conxunto titulado Dez poemas de Nova York. Catro (Metropole, Harlem, Brooklyn, Negritude) publicou Antonio García Teijeiro en Versos e Aloumiños. Un (Strangers in the night foi aquí, na entrada do día 23. Restan: Walt Whitman, Museu Xudeu, Wall Street,  Columbus Day e World Trade Center. Van agora. Deste xeito queda publicado o conxunto, que ten a seguinte orde (porque a orde nestas cousas si importa): Metrópole, Harlem, Walt Whitman, Museu Xudeu, Wall Street, Strangers in the night, Brooklyn, Columbus Day, Negritude e World Trade Center.

Casa WW

WALT WHITMAN

O pozo da casa de Walt Whitman
aínda ten auga que mana
do mesmo manancial que aliviou
a súa sede de esperanza.
O cuarto onde naceu Walt Whitman
aínda conserva
o eco do seu primeiro pranto, do seu primeiro canto,
enmascarado no ceo azul de prusia
que a man do pai pintou para mostrario dunha casa que é patria.
No xardín onde xogou Walt Whitman
medran follas de herba
que abrollan dos pés que bateron coas danzas ancestrais
nas sementes vellas.
O país que soñou o fundador da nación
agochouse hai tempo das cen olladas,
das frontes que interrogan, do esplendor do incenso.
Agochou a sombra na distancia do cristal,
na transacción das almas, esquío rillar que mata,
crisálida de dor e de vitorias que non restaura a paz,
nin cicatriza o sangue.
Quixera eu celebrarme aquí,
facendo meu o que foi seu e aínda percibo, poeta do corpo, poeta da alma,
en cada átomo. Tamén nos erros
na contradición, na pálpebra da vellez e o desamparo,
na irreverente paixón, no escuro,
nos seus dentes de tigre, nos seus labios de amor.

Museo Xudeo

MUSEO XUDEU

Construíron o búnker
en Batery Park, diante da deusa estatua  ou estatua dunha deusa altiva,
diante da illa dos corenta días e do final dos soños.
Construíron un búnker para albergar memoria,
real, pero murchada, non pola historia en si, nin pola dor, nin pola iniquidade,
senón porque nada di da constancia criminal da ocupación, do asedio,
do exceso de obuses, das pegadas das botas no po que o vento move
dende hai séculos. Nada di dos tanques, nada da auga nin da súa carencia.
Construíron un búnker para acoller os rostros
doutras sombras, a burocracia do éxodo, o fume do exterminio,
pero non o exilio dos refuxiados, a flor vencida da granada,
o océano de voces que nas mesquitas abanean coma ondas
dun peregrinar errático, o ollar que procura o futuro
no firmamento aberto do deserto.
Aquí non hai espazo para o colono militar que ocupa o corazón da esperanza,
nin para a clonación da parede da infamia. Os elixidos
construíron o búnker en Batery Army, diante de Ellis Island,
nun tempo de lagostas que acompaña a visión do lume,
de mozos que percorren avenidas coa espiga e o limón, ofrecendo un sorriso
de cera e unha canción antiga, caracocha que se retorce
no aire dos espellos. Non, aquí non cabe a heterodoxia,
so a pedra da lei e a ocupación da historia.

Public Mural

WALL STREET

A xaponesa insólita na súa exaltación turística
ofrécese empolicada no pitón esquerdo do touro que amaga, pero que non se move.
Pendurará o retrato en facebook e brillará na rede.
Wall Street, abeiro estrafalario de intereses e réplicas,
labirinto onde Atlas extravía os pasos.
Arañeira do sol.
Fíos de cotización, costuras coas que cinguir a orbe,
confusión dun Teseo  agónico que bebe apócemas en vasos de cartón,
broker que devora sanwichs a impulsos
e morre baixo a mesa no orgasmo da capitalización,
vestido de camisa branca e garabata negra.
Na rúa, o minotauro pesa, pero non se move. Resiste o embate diario
das cámaras, das voces e das inguas pálidas do nacente sol.
Preso de si, fachendoso, distante
e impotente, o monstro escoita o valor do Nasdaq,  o peche do Dow Jones,
o prezo do barril de cru procedente dos límites do imperio.
O balbordo de voces afoga o bafo azul do seu alento, o delirio e o berro.
Mediodía. Arroz con polo e azafrán en tape de poliuretano, á sombra da árbore
onde negociaron os fillos do Mayflower. O hábito dos brokers.
Baixa Manhattan,
illada do East River pola fronteira de formigón e a corrente do tráfico.
Os heroes soñan coa conquista da cámara, con posuír a Ariadna
na corrente estrábica da especulación e o frío, sobre a mesa do índice,
baixo a campá dourada, manipulando o embate sen arames
nin goma, abaneando voraces coa convulsión e o berro,
batendo co cuspe contra as mamilas dun sol que non se pon,
have a koke, have a koke, o heroe mastúrbase entre os labios das opas
empoleiradas nas cornas do monstro, nas nádegas do mundo.

Ponte B

COLUMBUS DAY

Existiu un lugar primeiro
de raíces e chuvia,
un lugar anterior á memoria
confundido no dédalo do esteiro,
extraviado por séculos entre o vapor das gándaras.
Lugar de sol e lama, de carreiras de antílopes,
coroado de plumas e de cantos,
de poutadas e berros.
Un lugar primixenio, parte dese universo
que albergou un milleiro de  nacións e de falas,
dispersas entre veigas e selvas,
desertos e esperanzas.
Un lugar aberto ao sur polo que entraban
o mar e o vento, aneis de temporal, circos de luz
no amencer do día sétimo, conquistadores e prófugos,
as candeas primeiras e a acción de grazas. 
Alí era o roncar da néboa,
o respirar do frío, a memoria do lobo.
Alí varaban baleas que afogaban no seu propio pranto.
Sobre a area o mar deixaba cadernas oceánicas,
fantasmas, arrombados agoiros,
espirais sen fin coma pingas do incógnito.
Alí foi o presaxio, a morte herdada,
un espertar inxenuo, confundido polo gume do sabre,
a boca do fusil e o sangue que replica na vigorosa pel do tambor. 
Do corazón dos teepees medraron columnas de fume, rañaceos,
pontes sobre o río nas que aniñan o falcón,
o corvo, a pomba, o desengano. Os bosques foron mastros de peirao
e dos outeiros xurdiu un nome, Manhattan,
corazón de mazá da que todos comeron,
corazón de cianuro que abre a porta do edén,
pebidas nas que asentar  a casa.
Existiu un lugar primeiro, labirinto de neon,
negro tremer de inverno no que artellar un soño,
greta que albisca o solpor, ese perfil de sombra
ou de silencio, ese baleiro anterior ao baleiro primeiro.

WTC

WORLD TRADE CENTER

Memoria ou desamparo.
Sumidoiro ou inferno.
No peitoril as letras, os nomes,
como pegadas de pombas abatidas
por un lóstrego.
As voces escorregan cara os pozos insondables,
as voces e o cuspe, fíos de auga
no cantar do espasmo,
no excepticismo de Ícaro,
no perfil do aceiro.
A sombra do paxaro proxéctase na escuma,
un agoiro de ferro
que entolda a lembranza
e estimula o berro.
Mellor unha candea,
unha humilde candea, lume ancestral
prendido na inocencia da dor,
na firme convicción do desamparo.

(As fotos son miñas e están feitas com teléfono móbil. Así sairon!)

 

MARTIRIO

Souben pola mañá do accidente do avión que voaba entre Barcelona e Dusseldorf. Hai anos eu fixen esa mesma rota, ida e volta, dous días de decembro, con neve, pouco antes de Nadal. Hoxe foi un día duro e triste, con familiares e amigos no voo, ou sen eles.

Pero isto continúa. Quería eu falar de Martirio, porque fun ao concerto que deu o domingo na Coruña. Nunca pensei en ir a un concerto seu, nin en escribir dela. Quedara en min un pouso non moi favorable, dende os anos oitenta, cando inventou o personaxe de gafas escuras e peita. Daquela eu pensei que todo nela era unha sorte de montaxe para vender.

Funa ver o outro día e cambio de opinión. Fascinoume o xeito de mover as mans, como conta as historias, como fai rir, o ocorrente que é unhas veces e o poética que se pon outras. Gustoume o brillo da peita e como se proxecta sobre o público. O concerto era homenaxe a Chavela Vargas, por iso fun. Por iso e porque mercaron as entradas Rosa e Gustavo e pensaron en nós como compañía. Non me arrepinto. Gustoume como interpretou a Chavela, acompañada por Raúl Rodríguez, e como cantou logo pezas do seu repertorio. Agradézolle a versión que fixo de Negra sombra, co seu acento e a súa prosodia, coa dificultade para dicir “imaxino”, solventada con naturalidade.

Aquí deixo o vídeo de Negra sombra en Compostela, o día anterior.

POEMAS DE NOVA YORK (I)

Cando regresamos de Nova York, en outubro do pasado ano, contei aquí que traía os bosquexos de dez poemas que pensaba traballar e darlles tensión ata ver que daban de si. Os poemas quedaron listos en xaneiro e algunhas amigas e amigos xa os coñecen. Prometín, daquela, publicalos aquí. Fun demorando porque tiña dúbidas. Porén, o meu amigo Antonio García Teijeiro vén de publicar unha entrada no seu blog, Versos e aloumiños, no que inclúe catro. A cousa tivo a súa sorpresa para min, porque coñecendo os textos, Antonio non me advertiu de que os publicaría. Non sei polo que, cando me comentou e pediu autorización para facer unha entrada na que os comentaría, eu pensei que falaría deles, pero nada máis. Agora non podo menos que emocionarme e sentir algo de vergoña allea por ler como pon a dialogar os meus versos cos de Federico García Lorca, pero así é Antonio. Deixo a entrada por se alguén ten curiosidade.

http://garciateijeiro.blogspot.com.es/2015/03/paseos-poeticos-xi-con-federico-garcia.html

É certo que antes, durante e despois da viaxe, lin varios autores máis ou menos queridos, máis ou menos coñecidos, con libros ou poemas referidos a Nova York. Dende logo Poeta en Nueva York, de Lorca; tamén Epitafio para Nueva York, de Adonis; Nueva York después de muerto, de Antonio Hernández (o último premio Nacional de poesía 2014); Cuaderno de Nueva York, de Pepe Hierro; e os nosos Luís Seoane e Celso Emilio Ferreiro, amais dos debuxos de Castelao. E claro, Walt Whitman.

En cada un dos dez poemas pódese atopar pegada dalgún deles. Eu vou iniciar a entrega con este Strangers in the nigth, relacionado con NEW YORK -oficina y denuncia-, o primeiro da VII parte, Vuelta a la ciudad, de Poeta en Nueva York.

STRANGERS IN THE NIGTH

Cada día Nova York sacrifica á deusa milleiros de pombas,
millóns de vacas e de porcos, de polos e de soños.
Cada amencer milleiros de parrulos e de pavos sen pluma xiran no carrusel das rúas,
do shoping, do restaurante chinés, do menú económico. Cada mañá, o peixe
vólvese abelorio.
O polo sen oso dentro do parrulo sen oso, dentro do pavo. Turducken,
velaí a metáfora do imperio. As cousas, cando procuran a orde, desvelan o baleiro,
e cada noite, millóns de ratas roldan os corpos dos mendigos,
dos desafiuzados. Millóns de ratas penetran nas cuncas desorbitadas pola sombra,
espantan os gatos, corricando por entre as bolsas de lixo negras e brancas
que gardan os restos dos millóns de vacas, porcos, pavos,
polos, peixes, parrulos e pombas que cada día se ofrecen en festín sen mácula.
No gume do estrés as ratas seleccionan os restos orgánicos e a memoria dos vencidos.
Escollen o aguacate,
a persea americana que chega dende o sur, empoleirada nos pómulos da besta.
Froito ou onda invencible de pel escura e de palabras.
As ratas perforan o plástico e penetran no corazón do esterco. O estrés non lles impide
escoitar o alento dos homes lixo, os pasos, o motor do camión, as voces,
o ruxe ruxe das lembranzas. Os pasos e as palabras teñen a pel escura do aguacate
e soñan en inglés, confiando na bondade do imperio que os redimirá da noite,
do infortunio das ratas, da saudade,
do sacrificio matinal do abelorio e da carne.
Yes I can, repiten. I can, I want, I like. I want, I can, I like.
Salmodia do deserto.
Os desterrados percorren as rúas convivindo co estrés,
co rillar das sombras.

LENDO A CASTELAO

Esquecérao. Pero onte, a man percorreu o lombo de varios libros no estante grande que ordena alfabeticamente a literatura universal (toda agás a galega, que sendo tamén universal coma calquera, ten espazo propio) e deu en sacar un da colección de poesía da editorial Lumen, Del tiempo y del olvido de José Agustín Goytisolo, mercado no ano 1980, polo módico prezo de 350 ptas, na libraría Tanco, que os números escritos a lapis na primeira páxina de cortesía son da man de Manolo. Un libro, dous euros, hai diso 35 anos.

Abrino e sería o azar ou que ese foi o lugar polo que o iniciei tantas veces, que dei co poema Leyendo a Castelao. Ao velo lembreime del, pero confeso que non acordo cando foi a última vez que o pensei, que fun consciente de que estaba aí, de que existía ese poema con Ourense, co Tangaraño, con Valente.

Coincide isto co feito de que o venres, na entrega dos premios da Edición, María Lado e Lucía Aldao iniciaron a súa actuación-presentación precisamente con Castelao. Primeiro  cun fragmento de texto sobre a lingua e logo, co relato O retrato, de Retrincos.

Por compartilo, tal e como o escribiu José Agustín, velaí vai:

Afuera llueve sin misericordia
sobre la tierra blanda sobre la hierba fría
sobre los árboles transidos y también sobre el mar
y sus acantilados centelleantes
mientras que aquí yo sigo leyendo a Castelao
y le siento tan vivo como siempre lo estuvo
palpitando en las hojas nerviosas y en las líneas de fuego
pienso en Sarria de Lugo donde hace algunos años le leí
y en el olor de vaca de sus campos
cruzados por el viejo Camino de Santiago
o por el empedrado de las legiones romanas si prefieren ustedes
y en el cura de Láncara y en la hermosa Tía Juana de Fidel
y vuelvo atrás y caigo ahora en el hoyo
de Orense y veo a Pepe Valente hecho un primor
hablándome de la piedra del Tangaraño
por la que fue pasado cuando chico
y salto hasta Cambados y muerdo el duro pulpo picantísimo
y antes de regresar cambio en Monforte
mi tren por otro tren
y vuelvo a Castelao y acaricio palabras y dibujos
porque evidentemente es un hombre al que amo. 

E como sempre me gustaron Palabras para Julia, de José Agustín, na versión de Paco Ibáñez, en homenaxe a tantos…

 

 

CADOIRO DO XALL/AS

Esta fin de semana inaugurei a tempada ciclista. Dos sufrimentos do sábado e do domingo non vou deixar constancia aquí. O nordés frío botaba para atrás, pero ía sol e tiña gana.

A Fervenza onte, domingo

A Fervenza onte, domingo dende lonxe.

Percorrín territorios queridos. Achegueime a San Cibrán, baixei ao observatorio de aves da Boca do Río e visitei a Fervenza. Son moitos os turistas que alí van, de inverno e de verán, recurso singular que tanto reclamamos no seu día.

As en Bristol

O As en Bristol (arquivo de Bernardo Máiz)

Non me acheguei á beira do Cadoiro, que ía coa bicicleta, pero sentín a fervenza na súa potencia, como sentín a forza do monte, ao que observei cos ollos dos fuxidos do As. Estes días tento cumprir o compromiso de escribir algo sobre a fuga de 14 mozos que se agocharon no Monte Pindo no verán de 1936, para non iren á guerra, e que en agosto de 1937 secuestraron o vapor As, ancorado preto das illas Lobeiras, lanzándose ao mar. Chegaron a Bristol, pero o Reino Unido denegoulles o asilo. Incorporados á fronte polo bando republicano, loitaron, perderon e tiveron destinos diversos: case todos pasaron a Francia; algún foi xulgado en consello de guerra polo franquismo; Miguel Ferrer Fanda e Joaquín Rodríguez Louro conseguiron embarcar no Winnipeg de Pablo Neruda, mentres que o irmán de Joaquín, Antonio, falecía en Gusel, Mathausen, o 16 de setembro de 1941. Que diferentes destinos para unha decisión inicial e un camiño común. Non deixo de cismar nese intre no que Antonio deixou a Joaquín, no momento no que se separaron.

De Antonio, a xeito de homenaxe, quixen facer personaxe na novela A noite branca, no capítulo no que os exiliados, xunto cos ferroviarios franceses, apedran o tren galego da División Azul.

Prometo publicar aquí o artigo en canto estea.

 

PREMIO ÁNXEL CASAL

Onte, en Pontevedra, no Pazo da Cultura, entregáronse os premios da edición que, co nome de Ánxel Casal, outorgan cada ano, dende hai dez, os editores galegos integrados en Asociación Galega de Editores. Emocionoume recibir un premio que leva o nome do editor galego por excelencia, vítima da represión fascista do ano 36, pero creo que algunha das categorías debería levar o nome de María Miramontes, porque sen ela non sei se a editorial Nós tería chegado onde chegou.

Dando as grazas polo premio que lles dediquei a Aurora Bernárdez e a Francisco Porrúa.

Dando as grazas polo premio que lles dediquei a Aurora Bernárdez e a Francisco Porrúa.

Porque un dos premios, o da categoría de non ficción, foi para O SOÑO GALEGO DE JULIO CORTÁZAR, publicado por Linteo.

Intervención de Manuel Ramos, de Linteo. Logo do autor, o editor, que para el, realmente, era o premio.

Intervención de Manuel Ramos, de Linteo. Logo do autor, o editor, que para el, realmente, era o premio.

Dende aquí quero deixar constancia do meu agradecemento ao xurado e, tamén, dar fe dese momento especial que compartín alí con moita xente querida. Outras alegrías da noite foron a aperta na que me fundín con Agustín Fernández Paz ou os piropos divertidos que intercambiei con María Lado. María, con Lucía Aldao, amenizaron e presentaron o acto, intelixentes e simpáticas, coma sempre. Onte deixei pechada a súa contratación para o Encontro de Embarcacións Tradicionais 2015, que terá lugar no mes de xullo en Cabo da Cruz e do que xa vou facendo propaganda.

Unha parte dos premiado, autoridades e editores, que eramos moitos.

Unha parte dos premiados, autoridades e editores, na foto non entramos todos, porque eramos moitos.

As imaxes son de Maribel Longueira.

Esta é a lista de premiados, penso que non falta ninguén:

Premio especial a unha vida editorial, Galinova
Mellor libro de ficción, A viaxe de Gagarin, Agustín Fernández Paz, Xerais
Poesía e teatro, Estrela do norte, Luís Rei Núñez, Kalandraka
Libro ilustrado, Leviatán, Ramón Trigo, Kalandraka
Tradución, As floriñas de San Francisco, Darío Xohán Cabana, Edicións Alvarellos
Infantil e xuvenil, Escarlatina a cociñeira difunta, Ledicia Costas, Xerais
Divulgación, As mulleres galegas, Pepe Carreiro, Baía Edicións
Autora do ano, María Reimóndez
Iniciativa editorial, Colección Rescate, Edicións Alvarellos
Premio especial ás bibliotecas escolares.