CANON BIBLIOTECAS

Aprobado por Real Decreto do 18 de xullo, a norma que debería regular o pagamento de dereitos de autor polo préstamo bibliotecario está provocando moita confusión, e o debate sitúase, ao meu xuízo, fóra de contexto, culpabilizando ao escritor. Cedro elaborou este esquema que acaso permita ofrecer algo de luz sobre o asunto, porén, ata nalgún dos puntos vexo eu motivo de debate, pero en calquera caso, sexa cal sexa a opinión de cada un, que o que digamos non estea contaminado pola habitual cerimonia da confusión.

Cedro préstamo

DEZ ANOS CON PLAN, PERO PLANTADOS

Dende hai catro anos, asisto dous días por semana a clase de inglés. Tomei a decisión cando me vin participando dun proxecto europeo, no que o inglés era o idioma principal de comunicación entre os socios, xente das illas Orkney, en Escocia; de Islandia; Noruega; Chipre e Bulgaria, amais de nós, os galegos, claro.

Non era a primeira vez que tentaba o tentaba. Durante un ano, máis ou menos, loitei cun ordenador nunha academia cibernética, sen obter ningún resultado. Daquela tiña por compañeiro a Miguelanxo Prado, pero el si sabía e ía a clase por manter o nivel acadado durante o tempo no que traballara en Estados Unidos. Eu non me entendín coa máquina e non aprendín nada. Ademais, a cadea multinacional á que pertencía a academia crebou e eu perdín os cartos dunha matrìcula excesiva que había que ingresar na conta bancaria da academia antes de comezar.

O formato agora é máis amable. Unha academia a douscentos metros da casa, xente moi profesional e moi amable, que non só me permite aprender, senón que me axuda cando o necesito. Recibo clase de persoas, non de ordenador, e o grupo de alumnos do meu nivel e hora é pequeno. Todo humano e á medida dos días. Ao proxecto cheguei tarde, pero non á vida, e algo de inglés sei, incluso para avanzar lentamente polas páxinas dos libros. A nosa profesora tennos comentado moitas veces a súa opinión de que non todas as linguas son iguais á hora de valorar o acento do aprendiz de inglés. Falamos de niveis medios de aprendizaxe. Hai linguas que polas súas características e polos sons e rexistros que posúe, darán mellores acentos que outras. Ela considera que o brasileiro, o portugués e o galego, por cuestións fonéticas, dan un acento moi bo e permiten superar algunha das dificultades que o inglés ten para os estudantes que proceden doutras linguas.

Se iso é así e se o goberno da Xunta de Galicia que preside Núñez Feijoo está tan preocupado de que a xente do país aprenda inglés, debería promover a aprendizaxe masiva do galego, con toda a súa potencialidade fonética, na certeza de que estaría conseguindo magníficos anglo falantes que poderían competir en condicións de vantaxe, con respecto a aqueles que se incorporan a esa lingua dende o outros rexistros.

Semella unha brincadeira, pero non é tal. Hai dous anos viaxamos a Fortaleza, capital do estado de Ceará, no norte do Brasil. Maribel participaba coas súas fotos nunha bienal de arte. Tamén ía Félix, un catalán, partidario do dereito a decidir e, ao tempo, cidadán do mundo, presidente dunha das sociedades artísticas máis antigas e importantes de Cataluña. Puxéronnos chofer e coche para os tres. En realidade os choferes eran dous que facían quendas durante o día. Os dous, cando falaban con Félix chamaban por min e pedíanme que actuase de intérprete, porque a el non lle entendían nada do que dicía e a min si. Sobra dicir que eu faláballes galego. Félix recoñeceume un día que se Cataluña tivese unha lingua coa potencialidade do galego, capaz de ser ponte de comunicación cunha comunidade lingüística tan importante e cun estado emerxente da capacidade do Brasil, toda a poboación a sabería e a Generalitat, as universidades, o mundo empresarial, cultural e deportivo, traballarían cada día por afondar e afirmar esa relación. Realmente, en Ceará eu sentín orgullo da miña lingua que me permitía a comunicación coa xente tan lonxe da casa, sen problema ningún e sen que interferise a procedencia social ou o estrato económico e cultural dos interlocutores.

Este ano viaxamos a Islandia, país con lingua propia que só falan 322.000 persoas, a totalidade dos habitantes que ten o estado soberano, que así nos dicían alí referíndose ao seu país. Todos falan inglés e moitos tamén noruegués, claro, pero o islandés é a lingua de seu, a importante, porque é a propia, a que empregan cada día, na que medran e na que morren. Unha lingua aínda máis pequena ca nosa, pero forte e asumida pola comunidade á que pertence.

Cemiterio de Lira

Aquí semella que sempre andamos a por trabes na roda. O Plan de Normalización Lingüística, aprobado por lei do noso Parlamento, e que hoxe celebra o décimo aniversario, foi exemplo de consenso político e social. O Plan non impedía aprender e falar castelán, inglés, francés ou islandés, pero procuraba facer posible o soño de que en Galicia, a vida, tamén podía ser en galego. Consenso e soño non importaron á hora de quebrantar o espírito e a letra do Plan. Tampouco importou para envelenar os discursos relativos á lingua. Nunca tantos argumentos se deron dende o poder para armar aos que se senten inimigos do galego, que son poucos, pero fan ruído. Estes invocan agora as palabras pronunciadas polo presidente, por algúns conselleiros, secretarios, parlamentarios, concelleiros, escribáns ou escudeiros, en defensa dun decreto innecesario e que o único que fixo foi ampliar e ensanchar unha fenda que sendo entón ferida leve, hoxe e grave, e coloca ao galego en situación de emerxencia e de risco.

Hai un mes asistín na Coruña ao acto de inauguración da Mostra de Arte Gas Natural-Fenosa. Todos os discursos foron en castelán, agás o do Conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, quen falou en galego polo cargo que ocupa. Lembro un tempo, recente pero que semella moi afastado, no que iso non sucedía, no que o delegado da empresa, o alcalde da cidade, a directora do museo, falaban galego, mellor ou peor, pero galego, porque ese era o consenso social asumido e aceptado.

Así van as cousas, a contramán. Todo resulta tan áspero e pesado. Quixera reclamar e esixir dende aquí a recuperación daquel espírito e daquel consenso. Recuperalo e darlle a ese feito transcendencia pública, tanta como se lle deron aos argumentos falaces, porque consenso e rectificación pública son imprescindibles para curar as feridas da lingua e frear a hemorraxia que padecemos. Pero non confío nada en que iso sexa posible. A preocupación actual semella ser quebrantar todos os consensos. Crebar todas as pontes. Velaí, senón, a proposta de modificación da lei electoral ou a redución de parlamentarios galegos sen variar os criterios de reparto e de elección. Pero así, a nosa viaxe como colectividade é viaxe a ningunha parte, ademais, sen plan.

(A foto, tomada por min nesa parte fermosísima do cemiterio de Lira, onde están enterrados os nenos en tumbas de cunchas, non é unha metáfora, aínda que podería selo. Só quere lembrar aquela campaña de en galego ata a morte)

 

 

 

 

MANUEL MARÍA

O pasado día 8 conmemorouse o décimo cabodano do pasamento de Manuel María, Manuel, para os amigos. Non esquecín a data, pero non escribín no día, malia ter intención. O certo é que agora levaba días con certa ansiedade por non lembrarme del neste recuncho de afectos, soños e esperanzas. Non o fixen porque non atopaba esta foto que acompaña o artigo. Quería que fose esta imaxe, e non outra, a que ilustrase esta pequena homenaxe a Manuel. Non a atopaba e, ademais, como sucede tantas veces, sufrín traizón por parte da memoria, xa que eu pensaba que o que tiña era fotografía de calidade e en papel, e non este recorte de xornal, pero aínda sendo cuestionable a calidade, a foto paréceme fermosa, os cinco camiñando, os catro arredor del, nun espazo tan singular para el como os Xardíns de Méndez Núñez, alí onde está a escultura de Asorey que lembra a Curros. Esa tarde tocaba recitar xuntos nunha carpa instalada nos Xardíns.

Manuel_0002

Eramos veciños, dende que Manuel e Saleta viñeron vivir á Coruña. Atopabámonos ás veces nunha esquina do Campo da Leña, diante do bar Porta do Sol. Alí prendiamos na conversa que sempre duraba de máis. Eu, por estar a cuberto e falar máis devagar, dicíalle sinalando o bar: Manuel tomamos algo?, e el sempre me respondía que o agardaba Saleta para cear. Ao final despedíame con aquel saúdo tan seu: Pórtate mal e pásao ben!.

Tiven a ocasión de entrevistalo para a revista Tempos, na súa casa, acompañando a conversa cunha tisana de boldo, que Saleta sempre preparaba a media tarde. A miña relación con el, con eles, medrou nese tempo no que coincidimos na Coruña. De antes lembro as súas intervencións nas noites de Ribadavia, cando inventabamos o que logo sería o teatro galego actual, nos días de Histrión 70, nos que eu enredaba entre as bambolinas. Lembro, tamén os debates públicos que mantivo durante o I Congreso de Escritores en Lingua Galega, celebrado en Poio, se non lembro mal no ano 1981. E claro, a lectura dos seus versos.

Hai dous anos escribín un longo texto titulado: BERENGUELA EN NOVE CADROS
OU TENRURA ABERTA CARA ADENTRO, que debía ser limiar dun proxecto arredor da obra teatral Aventuras e desventuras dunha espiña de toxo chamada Berenguela. Fixérame moita ilusión escribilo porque o proxecto consistía na publicación do texto de Manuel e da  Opereta para voz narrada e cuarteto de clarinetes, composta por Nani García a partir da peza teatral, con voz ou voces de María Inés Cuadrado, proposta estética e ilustracións de Miguelanxo Prado e coa participación do cuarteto Xerión. A edición sería na editorial Ézaro. Un luxo. Pero non sei que pasaría, que a publicación non saíu e aí quedou o traballo de tantos e tan bos creadores. Pensei en publicar aquí o meu texto, pero logo rífame o meu amigo Tacho, porque di que fago as entradas moi longas e fatigan.

A Fundación que leva o seu nome, como cada ano, lembrouno cunha representación no teatro Colón -outros é no Rosalía-, a cargo da compañía Nova Galega de Danza, co espectáculo Manuel María: Lúas de outono 2014.

Manuel recomendaba sempre “vivir, sempre vivir, agora denantes, despois“. O primeiro libro de Manuel María que eu merquei foi A corazón aberto, na edición da colección Salnés, de Galaxia, con limiar de Ramón Otero Pedrayo. A el pertence este poema que fala de paxaros e que aquí comparto, porque é vida e nel está a súa voz:

VOLTEMOS os ollos ao paxaro,
e co seu vóo sobor dos hombreiros,
núos da terra, nidios e ben luídos,
bebamos, solprendidos, o ár ceibe.
Nidios de espiña e de xenreira,
palabra sexamos soiamente,
esprito sin ponlas e sin rosto,
sin oso, coma un sopro
que aviventa a chama
da xarra onde despóis
o viño alcenderase roxo.
Voltemos outra vez ao paxaro,
á súa rampla de liberdade.
Voemos a infindas outuras,
a outras latitudes máis pobradas
de luz e sin murallas.

NIEVES ÁLVAREZ: DESDE TODOS LOS NOMBRES

O pasado xoves, día 11, Pedro Ramos e eu presentabamos, na libraría Arenas da Coruña, o último libro de poemas de Nieves Álvarez Martín, escritora nacida en Ávila e residente en Cantabria.

desdetodoslosnombresO libro, titulado “Desde todos los nombres (Abedeceario del olvido)” é unha decidida e valerosa denuncia do esquecemento das vítimas da represión franquista que aínda permanecen en fosas comúns, espallados por gáveas, campos e traseiras de cemiterios de España e, tamén, da dor e impotencia dos seus familiares.

Lembraba eu na presentación algúns dos poetas que se achegaron a esta cuestión, unha das feridas sen curar da sociedade española. Invocaba, claro, a Antonio Gamoneda, un dos escritores que máis fonda reflexión poética realizaron sobre este tema, velaí senón: Descripción de la mentira, Lápidas ou Libro del frío. Lembraba que tamén a poesía galega reparou nesta inxustiza, tumor da democracia española e da súa incapacidade para permitir que cicatricen as chagas da dor, polo tanto, tema absolutamente actual. Citaba eu Os cadernos da ira, de Pepe Álvarez Cáccamo, o traballo de Claudio Rodríguez Fer ou as voces de mulleres como Carmen Blanco e Marta Dacosta. Tamén, claro, os versos que Manuel Álvarez Torneiro, o noso Premio Nacional de poesía 2013, quen vai deixando referencias a paseos e desaparicións en todos os eus libros. Nese que mereceu o premio, Os ángulos da brasa, podemos ler: Unha memoria mineral recorda/ o túnel cara á morte,/ o medo esborrexendo,/ o estrépito da ira;/ mortos arreo e con todo posto/ unha hora antes das primeiras luces./ E aínda houbo valor para outros días.

Presentación Nieves

Nieves Álvarez, con Desde todos los nombres, incorpórase a ese grupo de escritores que denuncian un dos trazos máis incomprensible e máis cruel da sociedade española. Nieves faino “desde el vuelo herido de los pájaros” y desde “la libertad secreta de los árboles”, tentando achegarse ao sufrimento do pai, que permaneceu preso en varios campos de concentración, historia durante moito tempo ignorada por ela.

Penso que no seu caso, como no dos demais poetas, o poema axuda a elaborar un discurso ético con valor estético, tan necesario cando se trata de abordar un asunto que fire tanto como este. Si, ademais os seus versos fan leve o pesado, pois pesada é a carga, como sucede nese poema dedicado a Antonio Machado: … empuñar el valor como una pluma/ el alma como un largo recorrido/ de palabras que sangran en la boca…

Hai días celebrabamos aquí o centenario de Nicanor Parra e citabamos algúns poemas do libro Chistes pa/r/rá desorientar a la policía/poesía, entre os que estaba este, tan breve como contundente:
De aparecer apareció/
pero en una lista de desaparecidos.

Pero Chile fixo o esforzo por recuperar, identificar e devolver á luz da memoria aos desaparecidos, como o fixeron Arxentina, Uruguai, Brasil, como o están facendo as Repúblicas balcánicas.

En una antigua caja de metal/ y dulce de membrillo…” di Nieves. Ao fío destes versos conteille que tamén eu tiven a miña caixa de marmelo, con fotos e cartas escritas dende unha fronte afastada. Fotos e cartas dun voluntario da División Azul. Díxenlle que escribín unha novela na que tentaba responder á pregunta de cómo un fillo de republicanos, afillado do meu avó, perseguido e xulgado en consello de guerra, decidiu anotarse voluntario na División Azul, loitar co nazismo e rematar algunhas cartas cos berros de rigor: Heil Hitler!, Viva Falanxe!, Viva Franco! Arriba España!

Non tiven outra que invocar o nome de Rafael Hernando, esa voz do PP que lembra a Torquemada, personaxe que afirmou aquilo de que os familiares dos desaparecidos so se preocuparon deles cando chegaron as subvencións, preguntándose con cinismo que pensariamos se a alguén en Rusia ou en Alemaña se lle ocorrese exhumar as fosas da segunda guerra mundial?. Pois si, cínico e ignorante o personaxe.

Referín entón o que aprendín en Rusia, logo de abrir a caixa de marmelo, e mentres escribía a novela A noite branca. Xa está contado aquí, pero por se alguén non o sabe, daquela fixera unha viaxe en autocaravana, entre os meses de marzo e abril do ano 2011, dende A Coruña a Novgorod, seguindo o camiño que percorreu a primeira quenda da División en 1941. Pavel Tendera, amigo ruso, especialista na División Azul, acompañounos aos lugares onde se combateu, diante sempre do río Volchov. Foi el quen nos contou que cada ano, cando chega o desxeo e se pode cavar na terra, chegan os equipos alemás, formados por historiadores, arqueólogos e forenses, para buscar corpos sen nome enterrados en fosas comúns. Tamén o fan os rusos. Os dous países consideran que ninguén, fose cal fose a causa da morte, a ideoloxía ou o bando polo que combateron, debe permanecer nunha fosa común. O protocolo que seguen é o mesmo que hoxe aplica aquí a Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica. Os españois identificados ou non que van atopando nos seus traballos, aplicado o protocolo e buscados familiares, de non seren reclamados por ninguén, incorpóranse ao memorial alemán de Pankovka, onde repousan case cen mil soldados cos seus nomes e con eles, dous mil españois.
Sigo pensando que aquí todo é difícil. España quizais merecía outra historia, xa o dicía Gil de Biedma. Este mes de xullo procedeuse a exhumación dos restos de Perfecto de Dios, galego de Sandiás, enterrado nunha fosa na localidade de Chaherrero, na provincia de Ávila. A crónica tamén figura neste blog. A exhumanción foi financiada cunha colecta do sindicato noruegués de electricistas. Seis mil euros, que deron para esta e teñen que dar para algunha exhumación máis.
Estes días lemos nos xornais que por fin se traballará nas catro fosas de Puebla de Guzmán (Huelva). Noventa persoas están enterradas alí, entre elas as 15 rosas de Guzmán, 15 mulleres asesinadas en 1937. O financiamento é por iniciativa popular.
É escura a habitación onde durmimos, diante dun armario cheo de sombras, frase que escribo xogando cun título de Antonio Gamoneda e outro do artista catalán  Francesc Torres. Francesc fotografou a exhumación de 46 republicanos en Vilamayor de los Montes, provincia de Burgos. Esta exhumación foi realizada cos cartos que el conseguiu de dúas fundacións norteamericanas e que en principio debían financiar a apertura dunha fosa en Cataluña. Finalmente, diante da inoperancia da administración catalana, el ofreceullos a ARNH, que tiña fosa identificada e con permisos en Vilamayor de los Montes, pero non cartos para levar a cabo a exhumación. Daquel momento Francesc deixou constancia nunha exposición e nun libro con ese título antes invocado: Oscura es la habitación donde dormimos.

No limiar do libro de Nieves álvarez, escrito pola editora Raquel Lanseros, recóllese esta cita de Pablo Neruda: recordar a quienes desaparecieron en la oscuridad y recordarlos a plena luz, es un deber de España, un deber de amor.

Nós esquecemos este deber, esta obriga, con esa desculpa aceda e ferinte de que non convén remexer o pasado.
Arredor de 140.000 persoas permanezan baixo terra, espallados por gáveas e campos de España. O outro bando tivo a oportunidade, na Causa General, de recuperar, identificar e enterrar os seus. Hoxe, para os descendentes dos desaparecidos republicanos, a situación é dramática. Invocando os versos de Nieves: Morren os que inventaron unha paisaxe na súa casa/ os que preguntaron nas estacións/ os que buscaron nos armarios,/ os que choraron ausencias que sobrepasan a dor…
Si, morren os que merecían a reparación, morren sen atopar acougo, comprensión nin consolo. Este é un país canalla, di Torneiro noutro dos seus versos.
De la verdad no ha quedado más que una fetidez de notarios
Una liendre lasciva, lágrimas, orinales
Y la liturgia de la traición
¿Qué lugar es éste, qué lugar es éste?
 
Grazas, Nieves, por este libro tan necesario.

A imaxe da presentación é de Iván Casal Nieto.

 

DIADA: CRÓNICA DUN DÍA DE FESTA

Polo valor informativo, pola sorte de poder polos ollos de quen estivo alí, polo ben escrito que está, polo que alenta nas súas palabras, deixo esta crónica da Diada, enviada pola miña amiga Malores Villanueva. 

Malores e Chus Lamas

Malores e Chus Lamas

Hoxe as rúas de Barcelona respiraban alegría, a xente paseaba sorrindo, cousa que non é tan habitual nesta cidade onde as persoas corren dun lado para o outro entre o agobio de chegar tarde ó traballo ou a non coller o metro. Tampouco é habitual escoitar tanto catalán, pero hoxe os estraños eran os turistas que despistados miraban aquela marea de cor que invadía os carrís para os coches. Familias enteiras ían collendo o seu sitio na Avinguda Diagonal e na Gran Via de les Corts, as dúas arterias destinadas a facer o V, a letra coa que se escribe votar e vitoria. A organización intentaba que a xente se desciplinase e formase fileiras de catro coa camiseta da mesma cor nunha sucesión de amarelo-vermello que se repite alternativamente para formar as oito franxas da bandeira catalá. A xente estaba desexosa de coloborar e facía o que podía para que así fose, pero ás veces, con pequenos xa cansos de agardar e coa calor que ía, non era doado. Unha das cousas que máis pode chamar a atención, ou cando menos a min, era ver xente de elevada idade coa súa camiseta e con pequenas cadeiras pregables para poder aguantar ata que fose preciso. Á súa beira os netos e as netas nos seus carriños, nos seus colos, nunha respiración acompasada e serena. Familias enteiras son as que conseguiron hoxe unha Diada memorable e iso sentíase no ambiente, pero non só había persoas de tódalas idades, tamén se podía apreciar xente moi diferente socialmente e todos estabamos alí polo mesmo, pola crenza de que os pobos teñen dereito a decidir o seu futuro. Parece doado, parece o máis democrático, parece comprensible para Escocia ou para outros países, pero aínda hai a moitos ós que lle escoce a democracia e están no poder para revertela cada día. Esa é a sensación de moitos cataláns e de moitas catalás, pero tamén de moitos galegos e galegas, que hoxe non estaban cabreados, hoxe sorrían ó ver un país que ten capacidade e entusiasmo para ser donos da súa historia, hoxe deron outro paso adiante.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAOs trens ateigados de xente, moito máis cheos que cando xoga o Barça, centos de autobuses de todas partes de Cataluña nun ambiente de relaxación, propio dun día festivo, pero tamén de ilusión e de vontade de ser. Eu só podo falar do meu tramo, do 18, pero alí non houbo insultos, nin pancartas ofensivas contra ninguén, nin tan sequera fotografías dos que se empeñan en coutar a democracia, nada que perturbase o realmente importante, o país. A xente só levantaba senyeras e estelades, e tamén nenos e nenas a cabaleiro admirados ante o espectáculo que tiñan para si. Ás 17.14, hora que recordaba o ano 1714, foi o clímax, o momento de facerse sentir e ver, pois dende os helicópteros tiña que quedar a imaxe que hoxe se veu en todo o mundo. Pouco a pouco fomos abandonando aquela V e a xente, nós tamén, paseaba dominando a cidade, esa parte de Barcelona que parece dada ós turistas, pero que hoxe parecía reconquistada. Os vendedores nas rúas que se achegan cada tres pasos dicindo “Cerveza, beer”, onte facíano co ofrecemento de bandeiras catalanas, e as cafeterías do centro que por defecto se dirixen a ti en inglés facíano en castelán, supoño que habería algún que en catalán, pero non foi o noso caso. Sentamos nunha das terrazas de Rambla Catalunya e aquel rapaz, español, non entendía a nosa petición en catalán, o de suc de préssec, soáballe a chinés, supoño que o entendería mellor nesa lingua, está máis afeito. Non había problema en traducir o zumo de pexego, quizais outro día seguiría á tradución algún comentario sociolingüístico, algún lamento ou queixa, pero non era o día. Naquel ambiente de festa ata nin importaba mirar a conta do local e pagar, nun lugar ó que noutras circunstancias nin o pisarías. É un día especial e iso contaxia todo. Mañá Barcelona, nesa mutación asombrosa que ten esta cidade, é posible que esperte sen pegada do que viviu hoxe, pero do corazón e da mente das persoas que onte estivemos alí será imborrable e iso dá azos a esta sociedade para que este país siga o camiño que escolla. Ó rematar só se pensaba do 9 de novembro, o día fixado para o referendum. As metas son a curto prazo e os cataláns saben que mica a mica s’omple la pica, é dicir, que pouco a pouco é como se conseguen as cousas, o camiño está iniciado…

NICANOR PARRA

É este un ano de celebracións. Logo dos centenarios do nacemento de Octavio Paz en marzo e de Julio Cortázar hai 10 días, chega o do poeta ou “antipoeta” chileno Nicanor Parra (San Fabián de Alico, 5 de setembro de 1914). O máis curioso é que a Parra, o aniversario o colle vivo, e por moitos anos.

Irmán de Violeta Parra, Nicanor está considerado un dos grandes poetas vivos. Creador da antipoesía, actitude crítica con respecto á poesía e á literatura convencional, coa que procura desenmascarar a realidade inmediata, arremetendo contra ás máscaras que tecen a rede dos enganos que tratan de vendernos un mundo ideal que non existe, mentira que só pretende manter o status, ofrecendo falsas expectativas e medo, ocultando o que somos como seres humanos e como colectividade, a súa é, sen dúbida, unha actitude revolucionaria que tamén ataca o relixioso e o sagrado, sempre en connivencia co poder.

Premio Cervantes no ano 2011, a súa poesía está amplamente traducida e figura en todas as antoloxías ou recompilacións de textos de poesía contemporánea.

Deixo aquí, como celebración, este vídeo no que el mesmo recita un dos seus poemas máis emblemáticos: El hombre imaginario.

E estes outros versos corresponden ao libro Chistes pa/r/rá desorientar a la policía/poesía, que recomendo ler, dinamita en dose xusta, e que pode ser atopado na rede.

Ayer
de tumbo en tumbo
Hoy
de tumba en tumba

 

poesía poesía
como si en Chile no ocurriera nada!

 

De aparecer apareció
pero en una lista de desaparecidos

 

No matarás:
serás asesinado …

Chile fue primero un país de gramáticos
un país de historiadores
un país de poetas
ahora es un país de… puntos suspensivos

CONTRA VENTO E MADEIRA

Enrique e AntónOnte dous queridos amigos inauguraron exposición conxunta, vento, mar e madeira, elementos dos que se nutre a forza expresiva do escultor Enrique Tenreiro e do pintor Antón Sobral. Foi na sala Arte Imagen da Coruña. A exposición viña xa de Compostela e seguirá camiño de Ferrol. Foi unha alegría e unha emoción estar cos dous e con outros amigos comúns. Aí deixo estas imaxes, a primeira tomada por min; a segunda é de Pedro Taboada Martínez, responsable da páxina www.pintoresgallegos.com; a terceira de Daniel Fernández Longueira e forma parte da reportaxe-entrevista publicada por Vivir na Coruña, con este enlace: http://vivirnacoruna.es/arte/contra-vento-e-madeira/

OLYMPUS DIGITAL CAMERA(Con Olga Patiño, Antón Sobral, Manuel Peña Romay e Enrique Tenreiro)contra-vento-e-madeira.2   Hai un par de anos, a petición de Enrique, escribín un texto para un catálogo seu e aquí volo deixo, como curiosidade e por admiración: TRINTA MIL ONDAS PARA DAR FORMA AO INFORME

Algo especial hai na música de J.S. Bach, elixida por moitos para mellor facer o labor, para propiciar o fluír das ideas, o agromo da inspiración, a luz da intelixencia. Será que a súa música, exemplo de harmonía, vén sendo o resultado da intuición e do control intelectual, dando por resultado unha síntese que algúns din mística. Luís Monteagudo, o arqueólogo coruñés que dende hai anos reside no convento das monxas de Belvís en Compostela, contaba que cando necesitaba reflexionar poñía un disco de Bach, collía unha buxía e un calcetín aburatado e zurcía nel, deixando que as ideas fluísen coa música. Enrique Tenreiro afirma, tamén, que é Bach quen lle guía a man, cando esta se esforza en procurar as trinta mil mazadas que se precisan para cada escultura.

Pero dáme a min que non é unicamente a música. Creatividade e sensibilidade a parte, está a ollada de Enrique, unha ollada entrañable e fondamente humana, intensa e inocente, capaz de conmover e emocionar e, tamén, de facer dúctil o material máis resistente.

Nesta mostra da súa obra, a madeira e as formas xogan coas cores branca e vermella, sinxeleza e paixón, memoria e textura dos días. Enrique lembra os restos de madeira atopados nas praias cando neno, lembranza de embarcacións desfeitas contra os cons ou arrombadas na area, refugallos tallados polas ondas que labra nelas como el fai coa maza e coa gubia. Invoca a Man, o alemán de Camelle, recoñecendo unha débeda antiga. Man recollía as crebas oceánicas, obxectos que o mar deixaba na liña da marea. Con elas e cos bolos dos coídos, construía o seu mundo de formas, esa paisaxe de escuma e de aire que agora se esborralla, vencida pola couza do esquecemento. Algo de Man prendeu nel. Hoxe, a súa gubia labra coa intención de lle dar ás pezas un acabado semellante ao que o mar, co seu bater de ondas, consegue sobre os troncos procedentes das selvas ecuatoriais e das illas incógnitas. Explorar e perseguir o traballo do océano, suxerir o acabado da natureza supón posuír unha intención de ciclope, a perseveranza do soñador audaz. Enrique dálle unha volta ao ser do crebeiro. El non procura a peza nos cantís e nos areais de inverno, senón no estudio, deixando que a cadencia da música de Bach leve as mans, mazada tras mazada, onda tras onda, ata as trinta mil que son precisas para que estas traballen como a auga. O resultado, velaquí o tedes.  

CALOR E LOIS PEREIRO

A miña intención era publicar isto onte, no día dos feitos, pero tiven dificultades con AirDroid. Vai hoxe a crónica da tarde do martes, dous de setembro, tarde de calor.

Tiña cita para o taller ás catro. A primeira avaría seria do coche, logo de oito anos e douscentos corenta e oito mil quilómetros. Entre tres horas e tres horas e media de tempo levaría a reparación. A asistencia técnica é en Perillo-Oleiros, así que decidín agardar por alí e non regresar á casa. Carpe Diem, díxenme, aproveita o día. Fun pois ben armado para a espera: a poesía completa de Lois Pereiro, á que regreso con frecuencia; a novela A maleta de Victoria Kent, de Xerardo AgraFoxo, que estou lendo; un caderno con poemas novos nos que traballo para incluír na próxima antoloxía sentimentalista que prepara Edicións Bubela. A miña idea era saír da sucesión de naves industriais pola antiga N-VI, baixar pola primeira rúa á esquerda cara o paseo marítimo da Ría do Burgo, sentar na primeira terraza con sombra e alí herborizar, como dicía Julio Cortázar. Quizais convén lembrar que onte foi o día máis caloroso do ano. Saín das naves, atopei a rúa, baixei, cheguei ao paseo e lanceime con ánimo a camiñar, na procura da sombra hosteleira. Pero tardei 45 minutos en dar cunha terraza, non cunha terraza axeitada para o meu soño, senón cunha terraza, boa ou mala. Foron tres cuartos de hora camiñando baixo un sol de xustiza ata Santa Cristina, ruzando baixo a Ponte da Pasaxe, cousa que non fixera nunca. En Santa Cristina, por fin, si puiden ler a Lois, a Xerardo e anotar algunha corrección nos meus poemas.

Faltaba a volta. Pasaba das seis e media cando iniciei o regreso. Socioloxicamente o paseo foi enriquecedor. Nunca vira a morea de xente que se xunta no céspede que hai á beira do paseo, entre a praia e a ponte. Xente en bañador, con mesas e cadeiras de cámping, uns xogando ao dominó, outros ás cartas, mulleres escoitando a radio ou concentradas nas revistas, homes lendo o xornal, moitos charlando e discutindo. Nais e pais con nenos, xubilados, grupos de amigas, adolescentes, milleiros de persoas que prefiren a herba ao areal, pero que gustan da beira do mar. Poucas con libros.

Dorna

Era o devalo e no areal estaba a dorna, fermosa, moi afastada do seu mar natural, a Arousa e, probablemente, sen navegar dende hai tempo, cousa que se advirte no argazo prendido aos amarres.

Moitas aves: cisnes, garcetas brancas, charráns, parrulos, as tres gaivotas (a pata amarela, a sombría e a reidora), limícolas variados, corvos mariños e garzas reais, coma esta, que paseaba sen medo acompañada dun sol aínda alto, pero que xa anunciaba o crepúsculo.

Garza

Cheguei ao taller e aínda debín agardar polo coche. Da tarde quedaron, sobre todo, as referencias sociolóxicas, a calor e os versos de Lois, en especial este poema que a min tanto me gusta e que comparto:

ALERTA E VIXIANTE

Que a vida non me sorprenda xamais
desprevenido calado e neutral
e que un segundo antes de renderme
vaia tamén comigo a imaxe do que fun cando era outro
Fumes de Barakaldo Rentería Sestao
invernías nos corpos desde dentro e ferro húmido
nos aceiros da Ría do Nervión co Ruhr cruzado
nos trens da Deutsche Bahn tocando carne de
San Pauli
Kreuzberg con fame de Kebab paseando libres
á sombra do Muro coira vodka e Pogo
demolición alternativa en revolta eficaz
O cheiro acedo de suor a sono ferroviario ás cinco
da mañá
con frías de dúas noites e dous días en mono de metal
Pena Moa Carqueixo o Vao en Wáteres de dor entre
ferruxe
e mil niveis de medo estratos de arrepío sobre
a miseria
que nos cravou no tempo un por un
caídos nunha guerra de arquitectos sobre a fatiga
dos mateirais
A loita continúa e somos moitos menos e distintos
e o informe sont les autres
tamén nós
tantas derrotas nos libros na alma e nas casoupas
feitas de fatalismo e humidade moral
co mofo dos vencidos
E vestixios visuais dunha procesión xorda de
evidencias marxinais e feridos van comigo sen
esquecer que a vida
esvara a contraodio polo gume da morte o seu cóitelo
do que día tras días todos nos esforzamos por salvar.

 

 

(E dixo Sartre: “cando Genet decide que quere
O Peor, sabe que o Peor xa foi vencido…”
Eu tamén o souben desde o principio, pero
Debía ser cuestión de prioridades.)

 

 

(Poesía última de amor e enfermidade -1995- en edición Poesía completa. Xerais clásicos 2011).

 

COMUNICACIÓNS CONGRESO AIEG EN CARDIFF 2012

Aquí deixo o enlace para poder acceder ás gravacións das comunicacións e conferencias do Congreso da Asociación Internacional de Estudos Galegos, que tivo lugar en Cardiff no mes de setembro de 2012.

Nós participamos cunha comunicación sobre as virxes da Costa da Morte, preguntándonos se serían crebas santas atlánticas. Aquela comunicación hoxe forma parte do libro As crebas, outro xeito de andar ao mar. Aquí podedes acceder a case todas as comunicacións, conferencias e relatorios do congreso. As fotos son a achega de Maribel, o falado a miña.

http://tv.uvigo.es/es/serial/1740.html

Aínda que está na relación de vídeos aos que temos acceso, podedes ver aquí completo o concerto fermoso que nos ofreceron a arpista galesa Amanda Whiting e o músico e actor Mano Panforreteiro. Ela é intérprete excepcional, que coa súa arpa transita con facilidade entre os ámbitos da música clásica, da tradicional e do jazz.

VOLTA AO TRABALLO

Hoxe é o primeiro día de traballo logo de vinte de vacacións. Foron días fermosos, con algunha incidencia non desexable, como o conflito vivido cos parentes de María de Fetós, cando lles fun dicir que, como ela, de oitenta e sete anos, vive soa, nunha aldea na que non dorme ninguén máis, sería convinte dotala do servizo de teleasistencia, que no seu caso era un dereito, cousa que xa consultara eu no concello. Iso debe ser meterse onde non chaman a un, porque a reacción violenta que provoquei en contra miña foi desproporcionada e absurda. María, en principio ilusionada coa proposta, acabou por dicir que non quería saber nada desas cousas. Isto si me desacougou.

Pero a vida continúa e de volta no traballo quero agasallarme a min e a todos os que estean en situación semellante cunha dose de optimismo e de ilusión, como o que transmiten os Hot Chocolates, este grupo coruñés que onte actuou no Jazz Filloa. Para todos vós:

Saco a composición do grupo da páxina: vivirnacoruna.es

Nando “Lips” González: Trompeta
“Hot” Santi González: Saxofón Tenor
Pablo “Cañonbol” Lijó: Saxofón Alto
Víctor “El mago de Tudela” Sánchez: Clarinete
Diego “Lover” Rodríguez: Trombón
Iago “Nimblehands” Mouriño: Piano
Juan “Sexy” Tinaquero: Contrabaixo
Juan “Cabenikolai” Cabe: Banjo, Guitarra
Santi “Papá” Roma: Batería, Tabla de lavar
Marian “La Cornamusa” Ledesma, voz.
Miguel “Gigolo” Ladrón de Guevara, voz.